Маводҳои дарсӣ

 Нақша: 1. Мафҳум ва моҳияти низоми бонкӣ. 2. Рушди низоми бонкӣ ва омилҳои ба он таъсиррасонанда. 3. Бонки миллии Тоҷикистон – зинаи асосии роҳбарикунанда дар низоми бонкии Тоҷикистон. 1. Мафҳум ва моҳияти низоми бонкӣ. Бонк дар ҶТ ташкилоти давлатӣ, тиҷоратӣ ба ҳисоб меравад, ки барои ҷалб намудани амонатҳо ва дигар воситаҳои пулӣ бо мақсади истифодабарии он ба масқади қарздиҳӣ бо шарти баргардонидан, музднок, таъҷилӣ ва инчунин барои иҷроиши ҳисоббаробаркуниҳо бо хоҳиши миҷозон ташкил карда шуддаст. Бонк ҳамчун шахси ҳуқуқӣ баромад карда, фаъолияти худро дар асоси Конститусияи ҶТ, Қонуни ҶТ «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон», Қонуни ҶТ «Дар бораи фаъолияти бонкӣ» ва дигир санадҳои иқтисодӣ меъёрии БМТ ва оинномаи худ фаъолият менамоянд. Бонкҳо дар ҶТ дар асоси бонкҳо хусусӣ, тижҷоратӣ ва бо ҷалби сармояи хориҷӣ метавонанд ташкил гарданд. Мафҳуми «низом» дар илми ҳозира васеъ истифода мешавад. Истилоҳоти «низом» ва «низоми бонкӣ» ба ҳам алоқаманд буда, мафҳуми васеӣ ба ҳаммуттаҳ...

  Информатика аз калимаи фаронсавӣ гирифта шуда маънояш info (хабар, ахбор) avtomatika (худкор, зудкор) Информатсия (Information) аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш иттилоот додан, хабар додан, ахборот додан, маълумот додан мебошад, вале ягонтои онҳо ин калимаро пурра иваз карда наметавонанд. Масалан, сигнали ягон датчикро информатсия гуфтан мумкин аст, вале иттилоот не. Информатика яке аз соҳаҳои нави илму техника буда, қонунҳо ва   усулҳои ғункуни, захиракунӣ, нигоҳдорӣ, коркардабароӣ ва интиқоли маълумотро   бо ёрии компютер меомӯзад. Фанни информатикаро дар мамлакатҳои Ғарб «Илми компютерӣ (Соmuтter Sayanсе)» мегӯянд. Компютер, ки онро мошини электронии ҳисоббарор (МЭҲ низ ном мебаранд, яке аз дастовардҳои бузургтарини илму техникаи ҳозиразамон ба ҳисоб меравад. Ху­ди маънои калимаи компютер (Соmuter) низ дар забони тоҷикӣ ҳисоббарор аст. Қариб ҳар сол схема ва сохти ин мошинҳо такмил ёфта, соҳаҳои татбиқи онҳо васеъ мегарданд. Ба ҳисоби миёна қариб ҳар даҳсола д...

  Алгоритми ҳалли масъала шарти бошад, онгоҳ программаи ба он мувофиrро низ шарти мегўянд. Барномаҳои шартиро бо ёрии оперотарҳои шарти месозанд. Операторҳои шарти имконият медиҳанд, ки иљро хаттии (пай дар пайи ) сатрҳои барнома вайрон карда шуда идоракунии барнома ба шартҳои дар барномаи истифода шаванда гузошта мешавад. Операторҳои шартиро дар забони барномасозии Visual Basic ба ду гурўҳ људо менамоянд: Оператори шартии пурра ва оператори шартии нопурра. Оператори шартии нопурра вобаста аз шарти дар он оварда шуда (ифода ё ифодаи мантиrи), идора кунии барномаро ба дигар сатрҳои он равона месозад ё операторҳои дар таркибаш нишондодашударо иљро менамояд. Шакли нопурраи ин операторҳо чуни наст: if шарт then оператор if шарт then n Дар ин љо  if  (агар) ва  then  (онгоҳ) калимаи калидӣ,  шарт  – ифодаи мантиrӣ,  оператор  – ягон оператори дилхоҳи иљро шаванда ё гурўҳи операторҳои Visual Basic ва  n  раrами сатре мебошад, ки дар барно...

  Вирусҳо  барномаҳои ҳаҷман начандон калони зараррасон ва махсус тартибдодашудае мебошанд, ки ба раванди муътадили кори компютер дахолат намуда, ноаён (махфӣ ва ногаҳон) ба таркиби диску парвандаҳои системавии он дохил мешаванд ва барномаву санадҳоро қисман ё пурра несту хароб месозанд. Соли 1986 аввалин вирус бо номи Brain «ихтироъ» шуд. Вай ба воситаи диск аз як компютери фардӣ ба дигар компютер гузашта, онҳоро «сироят» мекард. Дар натиҷа амали сироятёбӣ аз ин вируси компютерӣ характери оммавӣ гирифт. Вирус – барномаи ҳаҷман хурде мебошад, ки ноаён ба таркиби объектҳои системавӣ ва татбиқии компютер ворид мешавад ва онҳоро қисман ё пурра хароб месозад. Ҳоло қариб ҳар рӯз то 300 намуди нави вирусҳо, ки дараҷаҳои гуногуни сироятӣ доранд, пайдо мешаванд ва ба воситаи барандагони гуногуни иттилоот ва роҳҳои мухталиф ба муҳити компютерӣ паҳн карда мешаванд. Вирусҳои компютерӣ мисоли равшани таҳдиди ғаразноки амнияти иттилоотӣ мебошанд. Вирусҳои компютерӣ сарҳадҳои давлатиро наме...

Мафҳ уми  информатсия ва равандҳои информатсионӣ. Предмети омӯзиши информатика  информатсия  ва тарзҳои қабул, коркард, нигоҳдорӣ, интиқол ва пешниҳоди он мебошад. Информатсия чист ?  Бешубҳа ҳар шахс тасаввуроти интуитивӣ дар бораи ин мафҳумро дорад. Аммо новобаста аз инкишофи босуръати фан, то ҳол ягон таърифи мақбули умумиилмии информатсия вуҷуд надорад. Дар адабиёт ва сарчашмаҳои гуногун таърифҳои ҳархела дида мешавад. Баъзе аз онҳоро дида мебароем: Информатсия  маълумот дар бораи олами иҳотакунанда мебошад, ки дараҷаи ахбор доштани одамро зиёд мекунад ва меъёри номаълумиро кам мекунад. Таърифи дигар информатсия мафҳумҳои сигнал ва маълумотро мепайвандад.  Сигнал  ин таъсири байниҳамдигарии предметҳо бо ёрии майдонҳо, мавҷҳо, рӯшноӣ ва ҳоказо мебошад. Сигналҳоро мо мебинем, мешунавем, ҳис мекунем, бо чашидани мазза ва бӯидан мефаҳмем. Агар бо ягон тарз мо сигналҳоро ба қайд гирем (аксгирӣ, расмкашӣ, сабт дар лентаи магнитӣ, навиштан ва ғ.), он гоҳ ...

Обрӯи аҳли дин аз хоки пои модар аст. Ҳарчи дорад ин ҷамоат аз дуои модар аст. Он чӣ дар васфи биҳишт фармуд Қуръони Карим Соҳиби Қуръон бигуфто, зери пои модар аст. Ривоят мекунанд, ки Худованд накҳат аз гул, нӯш аз ангубин, гармӣ аз Офтоб, тароват аз борон, шукӯҳ аз осмон, борандагӣ аз абр, равшанӣ аз субҳ, зебоӣ аз баҳору хушилҳонӣ аз андалебро қатра-қатра ҷамъ оварду занро офарид, то ҷаҳонро равшану инсониятро хушбахт гардонад. Дар ҳақиқат зан-модар мӯъҷизаи парвардигор аст. Худованд ба зан зебоӣ, иффат, дилрабоӣ, шуҷоат, садоқату ҳунармандӣ, меҳру муҳаббат, наслофарӣ ва фариштахӯиро эҳдо кардааст. Зан-модар шахси муқаддас аст. Вақте ки симои ӯ пеши назар меояд,аз чашмони ӯ, аз тамоми ҳастии вай нур меборад. Ин нур роҳи ояндаи ҳаётамонро равшан месозад. Зан-модар офарандаи ҳаёту мамот буда, аз ҳама қимматтарину азизтарин шахс дар олами ҳастӣ мебошад. Меҳри беҳамтои модар ба мисли хуршеди олам аст, ки ба тамоми олам саховатмандона нур мепошад, ишқи поки модар ба мисоли чашмаҳои...

 Ҳар киро дар зиндагӣ устодест. Имрӯз чӣ муаллиму чӣ духтур, чӣ ронанда ва чӣ коргару бофанда – ҳама устодону шогирдони худро доранд. Ҳамаро дар ҳаёт касе омӯзонидааст. Ягон кору амал, ягон пешравию афзалият, ягон бурду бохт безаҳмат, бемашаққату қадршиносии устоде ба авҷи аълое намерасад. Инсон даме ки чашм ба олами ҳастӣ мекушояд, албатта бо як ҳусну истеъдоди Худовандӣ тавлид мешавад, аммо худ танҳо бе сарварӣ, бе роҳнишондиҳӣ ва бе устоде соҳиби мақому мартабае шуда наметавонад. Тавре гуфтаанд: Ҳеҷ кас аз пеши худ чизе нашуд,  Ҳеҷ оҳан ханҷари тезе нашуд.  Ҳеҷ Мавлоно нашуд Мавлои Рум,  То муриди Шамси Табрезӣ нашуд. Вақте калимаи устодро ба забон меорем, бевосита пеши назарамон симои муаллим падидор мегардад. Аммо ин фикр тамоман чизи дигар аст. Устод касест, ки дар симои ӯ омӯзандаи ҳама гуна роҳу равиш, кору фаъолият ва ҷамъи ҳунару истеъдодро дидан мумкин аст. Ба ибораи дигар, мо метавонем устодро мураббӣ ва роҳнишондиҳандаи кулли корҳои хайр бигӯем. Зеро гуф...

Ҷумҳурии Тоҷикистон диёри зебоманзару кӯҳсор ва дорои захираҳои ғании энергетикӣ ба ҳисоб меравад. Ин имконоти бузурги энергетикӣ метавонад ояндаи Тоҷикистонро нурафшон созад. Таъкид бояд кард, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба дигар мамлакатҳои ҳамсоя соҳиби 55% дар сади захираҳои обӣ аст, ки аз ин неъмати Худованд бояд оқилонаю сарфакорона истифода кард. Чунин як лоиҳаи бузурги энергетикӣ дар Тоҷикистон ҳанӯз солҳои 70 – уми асри гузашта шурӯъ шуда буд, вале бо сабабҳои гуногун нотамом монд. Аслан, Роғун ном гирифтани нерӯгоҳ аз номи деҳае сарчашма мегирад. Роғун нангу номус ва ифтихори миллати тоҷик аст. Роғун моро муттаҳид месозад: Роғун бинои ваҳдату ҳамбастагии мост,  Рафъи ҳазор мушкилу ҳам хастагии мост. Бунёди Роғун яке аз бузургтарин иншооти аср маҳсуб меёбад. Ин нерӯгоҳ аз чанд ҷиҳат аҳамияти бузург дорад. Аз нигоҳи иқтисодӣ дар Тоҷикистон корхонаҳои саноатӣ ба кор даромада, иқтисодиётамон пеш меравад. Аз диду назари сиёсӣ бошад, давлатамон дар байни давлатҳои мутараққӣ м...

Зиндагии инсон аз ибтидо то интиҳо ба об марбут аст. Дар ҳақиқат об ин ҳаёт, зиндагист. Об ин неъмати бузург аст. Об захираи бузургест, ки воқеияти он ҷаҳону зиндагониро таровату зебоӣ ва сарсабзиву озодагӣ мебошад. Обро инсон на танҳо барои нӯшидан, пухтани хӯрок, шустушӯй, сохтани манзил, тозагии кучаву хиёёбонҳо, обёрии заминҳои кишт истифода мебаранд. Инчунин, об барои мо ҳамчун роҳи нақлиёти обӣ хизмат мекунад, ки ба воситаи он киштиҳои гуногунҳаҷм мусофирон ва бору маҳсулотҳоро дастрас мекунанд. Об ҳаст, ки ба воситаи нерӯгоҳҳои баркӣ-обӣ қувваи барқ ҳосил мешаваду хонаҳои моро равшан мегардонад. Барои соҳаи саноат низ об яке аз ҷузъҳои асосӣ ба ҳисоб меравад. Зеро ҳар як фабрикаву завод барои тайёр кардании маҳсулоти худ аз об истифода мебарад. Модоме, ки асоси зиндагии ҳамаи мавҷудоти олам об бошад, пас мо вазифадорем, ки ин сарчашмаи бузургро, ки асоси ҳастӣ, чароғи равшандиҳанда ва покиву ободист, тозаву озода нигоҳ дорем. Нагузорем, ки онро ифлос кунанд, бузургон гуфтаанд: З...